Site Loader
szlak tatarski - meczet w Kruszynianach - kakemi blog

Planując podróż po wschodniej Polsce nie zastanawiałam się specjalnie skąd się wzięli Tatarzy w Polsce. Ot, kolejna społeczność, która na przestrzeni wieków osiadła w naszym kraju. Z całą pewnością mogę jednak stwierdzić, że Szlak Tatarski na Podlasiu to jedna z ciekawszych atrakcji w tym rejonie. Właściwie to są dwa szlaki – mały (19 km) i duży (54 km). Prowadzą one przez miejscowości związane z kulturą i tradycją tatarską oraz religią muzułmańską. Najważniejsze z nich to Sokółka, Bohoniki, Kruszyniany i Supraśl.

Meczet w Kruszynianach

Zwiedzanie rozpoczęliśmy od meczetu. Jest to najstarszy w Polsce meczet muzułmański. Konstrukcja świątyni jest drewniana, na planie prostokąta, ozdobiona dwiema wieżyczkami zwienczonymi półksiężycami. Meczet jest zielony, czyli w kolorze nadziei. Wnętrze jest podzielone na dwie części – większa sala przeznaczona jest dla mężczyzn. Mniejsza, oddzielona drewnianym przepierzeniem z firanką, jest dedykowana dla kobiet. W głównej sali znajdue się mihrab, czyli wnęka w ścianie meczetu wskazująca Mekkę. Oraz mimbar, czyli podwyższenie pełniące rolę ambony, z której duchowny wygłasza kazanie – hutba. Na ścianach wiszą zdobione fragmenty wersetów Koranu. Zgodnie z wiarą muzułmańską niedozwolone jest wieszanie obrazów przedstawiających ludzi. Zasadę tę Tatarzy stasują również w domach i nie mają oni zdjęć rodzinnych.

O tych, i innych zasadach opowiada przewodnik opiekujący się meczetem – Dżemil Gembicki. Wstęp do meczetu jest płatny 5 zł od osoby, a po obowiązkowym ściągnięciu butów, można zwiedzić wnętrze meczetu i wysłuchać dalszych opowieści. Z dużym zainteresowaniem wysłuchałam więc o zasadach wiary muzułmańskiej, tatarskiej tradycji i tego, jak ją przestrzegają obecnie. Dżemil mówił między innymi o ramadanie, mieszanych małżeństwach i najważniejszych zasadach islamu. Z uśmiechem przyznał, że ponieważ mieszkają w niewielkiej społeczności złożonej z trzech wielkich religii, on i jego sąsiedzi spędzają wiele czasu na wspólnym świętowaniu uroczystości religijnych. Tatarzy razem ze swoimi sąsiadami obchodzą katolickie, a następnie prawosławne Boże Narodzenie, potem Nowy Rok we wszystkich możliwych datach, i święto Wszystkich Świętych.

Mizar – muzułmański cmentarz

Lubię odwiedzać cmentarze. Spacerując po nich można zauważyć wiele szczegółów dotyczących tradycji i duchowości, nie będąc jednocześnie intruzem, jakim często sie czuję zwiedzając świątynie innych religii. Mizar wyraźnie dzieli się na starszą i nowszą część. Ponieważ muzułmanie nie chowają swych zmarłych w tym samym miejscu co przodków, wiele starych nagrobków, to rozpadające się kamienie porośnięte trawą. Te starsze mogiły mają charakterystyczną konstrukcję, składającą się z dwóch kamieni nagrobkowych. Większy kamień kładzie się od strony głowy, a mniejszy – od stóp. Na niektórych kamieniach widać napisy w języku arabskim albo rosyjskim. Co ciekawe, są one umieszczone po zewnętrznej stronie grobu. Ciało zmarłego z kolei zawsze ustawia się głową w stronę Mekki.

Na tym cmentarzu wyraźnie widać upływ czasu i asymilowanie się Tatarów. Nowe nagrobki w zasadzie nie różnią się od katolickich pomników, tyle że zamiast symboli krzyża są księżyc i gwiazdy. Nawet nazwiska na nagrobkach brzmią podobnie, ponieważ Tatarzy przyjmowali do swoich nazwisk polskie końcówki (-cki, -ski, -icz). Tylko imiona się różnią i pozostają charakterystyczne dla tatarskiej kultury.

Tatarska Jurta

Miejscem do którego udają się wszyscy turyści po zwiedzeniu meczetu i mizaru jest Tatarska Jurta. Jest to restauracja z tatarską kuchnią, którą prowadzi pani Dżanneta Bogdanowicz. Tradycyjna kuchnia tatarska jest tłusta i ostra. Potrawy są bardzo treściwe, co miało na celu dostarczenie dużej ilości energii. W Jurcie można zjeść tatarskie pierogi: kołduny, kartoflaniki, banash, bielusz, manty i czebureki, a także tłuste dania mięsne jak kryszonka, tatarska babka ziemniaczana, katłama i shavla. Warto również wspomnieć o pierkaczewniku – tradycyjnym daniu, chronionym znakiem UE z oznaczeniem Gwarantowanej Tradycyjnej Specjalności.

My wybraliśmy banash i shavle. Oba bardzo smaczne. Jedynym minusem jest to, że obecnie Tatarska Jurta jest zamknięta (remont po pożarze) a pani Dżanneta prowadzi swoją kuchnię w pobliskim Centrum Edukacji i Kultury Muzułmańskiej Tatarów Polskich. Posiłki są podawane w jednorazowych naczyniach i brak jest tradycyjnego wystroju, który panował w restauracji. Ale jest to sytuacja tymczasowa, a potrawy i tak warto spróbować. Godziny otwarcia kuchni to 11:00-16:00, a niektóre potrawy znikają już na samym początku – warto się pospieszyć.

Meczet w Bochonikach

Po objedzie pojechaliśmy na północ, do miejscowości Bochoniki. Znajduje się tam jeden z dwóch zachowanych w Polsce drewnianych meczetów. Najprawdopodobniej został wybudowany w drugiej połowie XIX wieku. Budynek na planie prostokąta o czterospadowym dachu, jest zwieńczony jednym minaretem ozdobionym półksiężycem. Oprowadza nas po nim pani Eugenia Radkiewicz. Opowiada o tym, co to oznacza być muzułmaninem w Polsce, o modlitwie i tradycji. O obowiązkowej pielgrzymce do Mekki, którą polskim Tatarom organizuje Muzułmański Związek Religijny przy wsparciu finansowym króla Arabi Saudyjskiej. Trzeba słuchać uważnie, ponieważ później pani Eugenia sprawdza naszą wiedzę o islamie.

Sam meczet głównie z zewnątrz różni się od tego w Kruszynianach. Tu także najważniejszym miejscem jest mihrab, wskazujący Mekkę oraz mimbar, który w czasie modlitwy zajmuje imam. Wnętrze jest również podzielone na część męską i kobiecą, wyłożone dywanami i ozdobione na ścianach cytatami z Koranu. Część kobieca jest bardzo skromna – puste ściany, ławka i okienko z firanką.

W Bochonikach znajduje się jeszcze mizar, jednak my już go nie zwiedziliśmy.

Szlak Tatarski na Podlasiu

Na szlaku znajdziemy również inne miejscowości i atrakcje. W Krynkach znajdują się synagogi Kaukaska i chasydów ze Słonimia. Jadąc wzdłuż granicy z Krynek, przez Malawicze Górne do Bohoników, zobaczymy stare wiatraki, stojące gdzieniegdzie na podlaskiej wsi.  W Sokółce znajduje się Muzeum Ziemi Sokólskiej z wystawą poświęconą osadnictwu tatarskiemu. Supraśl to urocze miasteczko, gdzie znajdziemy wiele kościołów i cerkwi. Będąc tam warto zwiedzić Muzeum Ikon. Pozostałe miejscowości na szlaku to Józefowo, Królowe Stojło i Waliły Stacja. Szlak Tatarski kończy się w Białymstoku, gdzie w Muzeum Historycznym można zobaczyć orientalne pamiątki po Tatarach. Można również zobaczyć Muzułmański Dom Modlitwy i Tatarski Dom Modlitwy.

My niestety nie mieliśmy czasu by zwiedzić wszystkie miejscowości na szlaku. Może jeszcze wrócimy.

Tatarzy w Polsce

Skąd więc wzięli się Tatarzy w Polsce? Rozpoczynając od XIV w. migrowali ze względów politycznych, jako jeńcy wojenni oraz uciekając przed klęską głodu i nieurodzaju ze Złotej Ordy. Jest to nieistniejące już państwo powstałe po upadku imperium mongolskiego. Osiedlali się głównie na terenie obecnej Litwy. Jako ludność zobowiązana do służby wojskowej, brali udział we wszystkich ważnych walkach, jak bitwa pod Grunwaldem czy odsiecz wiedeńska. Sytuacja Tatarów w Polsce była zmienna, na przemian nadawano im i odbierano prawa i przywileje. Dopiero Jan III Sobieski przywrócił Tatarom dawne prawa, oraz przyznał im ziemię, m. in. w Kruszynianach czy Bohonikach. Jest to początek osadnictwa tatarskiego w obecnych granicach Polski.  Więcej o ich historii można poczytać na stronie Muzułmańskiego Związku Religijnego.

Noc w Puszczy

Tę noc spędziliśmy w puszczy Augustowskiej. Na parkingu przy Śluzie Kudrynki na Kanale Augustowskim (GPS/Google Maps: 53°52’41.3″N 23°30’05.8″E / 53.878139, 23.501603).

Kamperem przez wschodnią Polskę

Ten wpis to część cyklu Kamperem przez wschodnią Polskę. Jeśli interesują Was inne niezwykłe miejsca, które zwiedziliśmy podczas wyjazdu, to zachęcam do przeczytania:
Poleski Park Narodowy. Bagna i torfowiska
Nadbużanka – Droga 816
Magiczne Podlasie. Podlaski Szlak Sakralny
Kraina żubra i Kraina Otwartych Okiennic
Skit świętych w Ordynkach
Szlak Tatarski na Podlasiu
Kanał Augustowski
Mosty w Stańczykach i Suwalszczyzna
Biebrzański Park Narodowy (w przygotowaniu)
Narwiański Park Narodowy (w przygotowaniu)

Jadzia

Kategorie